БОРБОРДУК АЗИЯ, 2025-жылдын 31-декабры – Karavan Info маалымат агенттиги. Пакистандын Express Tribune гезити Катар жана Түркия сыяктуу ортомчулардын кысымы астында талиптер Пакистан менен болгон чыңалууну азайтуу жана коопсуздук маселелерин чечүү үчүн чараларды көргөнүн билдирди.

Кабул менен Исламабаддын ортосундагы мамилелердеги туңгуюкка кептелгенине карабастан, көшөгө артындагы дипломатия катаал маанайдын жумшарышына жана басымдын тирешүүгө эмес, диалогго бурулушуна алып келди, деп белгилейт басылма.

Express Tribune гезити өз булактарына шилтеме берип, ортомчу өлкөлөр диалог үчүн позитивдүү атмосфера түзүү максатында бири-бирине карата оозеки чабуулдарды жок дегенде басаңдатууга аракет кылышканын билдирди. Маалымат булактарынын маалыматы боюнча, ортомчулар Талибан администрациясын Ооганстандагы ТТПнын* ишмердүүлүгүнө жол бербөөгө багытталган фатваларды жана ачык билдирүүлөрдү чыгаруу сыяктуу кадамдарды жасоого көндүрүшкөн.

Катар, Түркия, Сауд Арабиясы, Иран, Бириккен Араб Эмираттары жана Кытай Талибан менен Пакистандын ортосундагы чыңалууну басаңдатуу үчүн ортомчулук ролду ойношту. Катар, Түркия жана Сауд Арабиясы расмий түрдө Талибан менен Пакистандын делегацияларынын ортосундагы сүйлөшүүлөрдү өткөрүштү. Иран, БАЭ жана Кытай да бул процесстерге катышкан.

"Express Tribune" гезитинин маалыматы боюнча, Талибандын Уламалар кеңеши башка өлкөлөрдөгү согушту мыйзамсыз деп жарыялаган фатва чыгаргандан кийин чыңалуу басаңдады. Өткөн айда Кабулда өткөн Талибан кеңешинин жыйынында уламалар Ооганстандын чек ара аралык согуштарга катышуусун мыйзамсыз деп жарыялашкан.

Фатва чыгарылгандан көп өтпөй, Талибандын ички иштер министри Сиражуддин Хаккани Пакистанга Ооганстандын аймагы башка эч бир өлкөгө каршы колдонулбай турганына ишендирди. Пакистандын расмий өкүлдөрү бул билдирүүлөрдү чыңалууну басаңдатуу жана жоголгон ишенимди калыбына келтирүү боюнча кеңири аракеттердин бир бөлүгү катары баалашты.

Талибан дагы Исхак Дардын билдирүүлөрүнө тез жооп кайтарды. Сиражуддин Хаккани Дардын сөздөрүн, ошондой эле Пакистандын диний лидерлеринин Карачидеги өзүнчө билдирүүсүн кубаттады. Ал кызматташуунун маанилүүлүгүн баса белгилеп, Талибандын чыңалууну басаңдатуу үчүн жарандык каналдарды колдонууга даяр экенин билдирди.

Буга чейин Талибандын тышкы иштер министри Амир Хан Муттаки да пакистандык окумуштуулардын билдирүүсүн кубаттап, Исламабад чыңалууну басаңдатууну жактаган диний ишмерлердин үнүн угушу керектигин белгилеген.

"Express Tribune" гезити кошумчалагандай, чыр-чатактын эки тарабындагы диний лидерлер ишенимди бекемдөөдө жана чыңалууну басаңдатууда активдүү роль ойношту. Дипломатиялык сүйлөшүүлөр туңгуюкка кептелгенден кийин алар өз аракеттерин күчөтүштү. Пакистан менен Талибандын ортосундагы Доха, Стамбул жана Сауд Арабиясындагы расмий сүйлөшүүлөр байкаларлык жылышсыз аяктады.

Пакистан мамилелерди жакшыртуу ооган талиптеринин администрациясынын ТТПга* каршы текшерилүүчү аракеттеринен көз каранды экенин бир нече жолу баса белгилеген. Исламабад ТТП* Пакистандын коопсуздук күчтөрүнө ооган аймагынан кол салат деп ырастайт. Ошол эле учурда, талиптер ооган аймагын эч бир өлкөгө каршы колдонууга жол бербей турганын ырасташат.

«Алар [ооган талибдери] биздин айрым талаптарыбыз, айрыкча терроризмге каршы күрөштө аткарылса, кесепеттери абдан жакшы болорун жакшы билишет», – деди ал.

Жыйынтыктап айтканда, басылма эки тарап тең учурда өз мамилесин өзгөртүп, коомдук чөйрөдөгү чыңалуунун күчөшүнөн качып, элдешүү риторикасын колдонуп, диний молдолордун ортомчулук ролун ойношуна мүмкүнчүлүк берип жатканын белгилейт.

Бул жумшак үн жер-жерлерде сезилерлик натыйжаларга алып келеби же жокпу, азырынча белгисиз.

*Орусия Федерациясында тыюу салынган уюм.

Сүрөт: Ката шаарынын Тышкы иштер министрлигинин басма сөз кызматы