MARKAZIY OSIYO, 2026-yil 11-fevral – Karavan Info axborot agentligi. Amerikaning NPR nashri Pokiston va Afg'oniston o'rtasidagi keskinlik tufayli Durand liniyasi chegara punktlarining yopilishi ikki mamlakat o'rtasidagi savdoga jiddiy zarba berganini xabar qildi.
Chegaraning ikkala tomonidagi savdogarlar jiddiy moliyaviy zarar ko'rdi va bozorlardagi narxlar sezilarli darajada oshdi.
Afg'onistonlik yuk mashinasi haydovchisi Anvar Zadran uch oydan ortiq vaqt davomida Pokistonda tsement yuki bilan qolib ketgan. U tovarlarni Pokistonning Nowshera shahridan Kobulga yetkazib berishni rejalashtirgan edi, ammo oktyabr oyi o'rtalarida sodir bo'lgan janglardan so'ng o'tish joylari yopilgan edi. U hozir boshqa haydovchilar bilan yo'l chetidagi choyxonalarda yashab, Torkhamning qayta ochilishini kutmoqda. U: "Odamlar vayron bo'ldi, tovarlar vayron bo'ldi", deydi va yo'l tez orada qayta ochilishiga umid qilmoqda.
Haydovchilar 1600 milyalik chegaraning vaqtincha yopilishiga ko'nikib qolishgan bo'lsa-da, ular odatda bir necha kun yoki hafta davom etadi.
Hozirgi blokada 100 kundan ortiq davom etdi va bu o'nlab yillardagi eng uzoq davom etgan blokada bo'ldi.
Mamlakatlar oʻrtasidagi savdo deyarli toʻxtadi va Markaziy Osiyoga olib boradigan muhim tranzit yoʻlagi falaj boʻlib qoldi.
Beshta savdo yo'lining yopilishi Kobul va Islomobod o'rtasidagi keskinlikning kuchayishi bilan bog'liq. Pokiston Tolibonni jangarilarni, jumladan, 2021-yilda Tolibon hokimiyat tepasiga kelganidan beri faollashgan TTP*ni boshpanalashda ayblamoqda. Tolibon bu ayblovlarni rad etmoqda.
Vaziyat yaqinda Islomoboddagi masjidga qilingan terroristik hujumdan so'ng keskinlashdi va bu hujum uchun javobgarlikni IShID* guruhi o'z zimmasiga oldi.
O't ochishni to'xtatish to'g'risidagi kelishuv va Istanbul, Doha va Ar-Riyodda bir necha bor muzokaralar olib borilganiga qaramay, tomonlar hech qanday natijaga erisha olmadilar.
Pokiston xavfsizlik nuqtai nazaridan chegarani yopishga majbur bo'lganini aytmoqda, afg'onlar esa buni siyosiy va iqtisodiy bosimning bir turi deb bilishadi.
Muqobil yo'llarni qidiring
Peshovardagi bizneslar savdo uchun yangi yo'llarni qidirmoqda. Ba'zilar Xitoy orqali o'tadigan yo'llarni ko'rib chiqmoqdalar, ammo tranzit qoidalari hali ham noaniqligicha qolmoqda.
Eron yo'li ham sanksiyalar va bank cheklovlari tufayli muammoli bo'lib qolmoqda. Pokistonlik biznesmen Shahid Husaynning aytishicha, u shikastlangan tovarlar tufayli allaqachon taxminan 400 ming dollar yo'qotgan va xodimlarga to'lovlarni to'xtatishga majbur bo'lgan.
Ikki mamlakatning qo'shma biznes qo'mitasi bir nechta onlayn uchrashuvlar o'tkazdi, ammo xususiy sektorning siyosiy qarorlarga ta'siri cheklanganligicha qolmoqda.
Yuzlab millionlab dollar zararlar
Pokiston-Afg'oniston qo'shma savdo palatasi ma'lumotlariga ko'ra, blokada Xitoy, Malayziya va Vetnamdan Afg'onistonga tovarlar tranzitiga ham xalaqit bergan. Oziq-ovqat, kiyim-kechak va tibbiy buyumlarni tashiydigan konteynerlar Karachi portida qolib ketgan.
Afgʻoniston tomoni Pokistonga eksport taxminan 300 million dollarga kamayganini xabar qilmoqda.
Shu bilan birga, Tolibon sifat muammolari tufayli Pokiston dori-darmonlarining importini to'xtatdi — bu chora chegara qayta ochilgandan keyin ham amal qilishi mumkin. Bu xavotirli holat, chunki Afg'oniston o'z dori-darmonlarining 60% dan ortig'ini Pokistondan oladi.
Savdogarlar haroratga sezgir dorilar, jumladan, insulin uzoq muddatli tashish paytida buzilib ketishi mumkinligi haqida ogohlantirmoqda. Peshovardagi sotuvchilarning so'zlariga ko'ra, chegaraning ikki tomonidagi oddiy odamlar bundan aziyat chekmoqda: "Siz qo'shnilaringizni tanlay olmaysiz".
*Rossiya Federatsiyasida taqiqlangan tashkilot.
Surat: Al-Jazira