Душанбе, 2026 жылғы 5 қаңтар — Karavan Info ақпараттық агенттігі. Адамзат «экологиялық бетбұрыс нүктесіне» тез жақындап келеді, бірақ жаһандық экологиялық күйреудің алдын алу мүмкіндігі әлі де ашық. Бұл Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасының (ЮНЕП) «Әлемдік қоршаған ортаға шолу, жетінші басылым: Біз таңдайтын болашақ» атты жаңа есебінде жасалған қорытынды.

Құжатта қоршаған ортаның нашарлауы енді абстрактілі қауіп емес екені атап өтілген. Ол адам денсаулығына тікелей әсер етеді, ұлттық экономикалардың тұрақтылығына нұқсан келтіреді және планетаның ұзақ мерзімді болашағына күмән келтіреді. Ауа мен судың ластануы, климаттың өзгеруінің жеделдеуі және биоәртүрліліктің жоғалуы «үштік планеталық дағдарыс» деп аталады, оның салдары әлемнің әрбір аймағында сезіледі.

Сонымен қатар, баяндама авторлары бұл теріс сценарийдің сөзсіз емес екенін атап көрсетеді. Оның алдын алудың кілті бес өзара байланысты жүйенің – экономикалық және қаржылық, энергетикалық, азық-түлік, материалдар мен қалдықтарды басқару және қоршаған ортаны басқарудың терең және үйлесімді трансформациясы ретінде анықталған. ЮНЕП 2050 жылға қарай мұндай реформаларды енгізу тоғыз миллионға дейін мезгілсіз өлімнің алдын алуға, шамамен 100 миллион адамды кедейліктен құтқаруға және 200 миллион адамның тамақтану тапшылығын азайтуға мүмкіндік береді деп есептейді.

Баяндамада жалпы ішкі өнімге тар назар аударуға негізделген басым даму моделін қайта қарауға ерекше назар аударылады. Сарапшылар табиғи ресурстар мен экожүйелік қызметтердің шынайы құндылығын ескеруге, сондай-ақ қазіргі уақытта табиғатқа зиян келтіретін және экологиялық тәуекелдерді күшейтетін жыл сайынғы субсидияларды қайта бөлуге шақырады.

Басымдық бағыттарға жаңартылатын энергия көздерін жеделдетіп дамыту, энергия тиімділігін арттыру, айналмалы экономика қағидаттарын енгізу және бизнес пен азаматтардың экологиялық жауапкершілікті мінез-құлқын насихаттау кіреді. Экожүйені қорғау және қалпына келтіру екінші мақсат ретінде емес, тұрақты дамудың негізі ретінде қарастырылады.

ЮНЕП тек кешенді, ғылыми негізделген және жаһандық деңгейде үйлестірілген тәсіл ғана экологиялық қайтымсыз мәселенің алдын алуға және болашақ ұрпақтың лайықты өмір сүруі үшін жағдай жасауға көмектесетінін атап көрсетеді.

ФОТО: БҰҰ жаңалықтар сайты