2026 жылдың қаңтарында Тимур Зулфиқаровтың «Қоджа Насреддин және әлемдегі ең биік зәулім ғимарат» атты жаңа астарлы әңгімесі Ирина Дмитриева-Ваннның парақшасында жарияланды.
Бұл философиялық шығарма халық данышпаны және адамзат тарихының ирониялық куәгері Насреддин Қожа туралы әйгілі циклды жалғастырады. Бұл жолы астарлы әңгіме биіктікке, күшке және технологиялық артықшылыққа құмар заманауи әлемді баяндайды және атом қуатымен ойнаудың және жауапкершілік сезімін жоғалтудың қауіптері туралы ескерту сияқты естіледі.
Тимур Қасымұлы Зүлфиқаров — ақын, жазушы және драматург. Ол 12 тілге аударылған отыздан астам кітаптың авторы және Англиядағы Коллеттс сыйлығын қоса алғанда, орыс және еуропалық сыйлықтардың лауреаты. Батыста ол «орыс әдебиетінің Дантесі» ретінде белгілі.
Ирина Дмитриева-Ваннның парақшасында осы астарлы әңгіменің жариялануы орынды. Ирина Дмитриева-Ванн — әнші және актриса, халықаралық байқаулардың лауреаты, кәсіби шығармашылық одақтардың мүшесі және Тимур Зульфикаровтың өлеңдеріне жазылған әндердің алғашқы және жалғыз орындаушысы, оның шығармашылығын көптеген жылдар бойы музыкада және сахнада бейнелеп келеді.
Бұл астарлы әңгіме адамзаттың барған сайын биікке көтеріліп, аяғынан тік тұрып кету қаупі төніп тұрған тарихтың қазіргі сәті туралы, сондықтан Қожа Насреддиннің дауысы бүгінде ерекше дәл және алаңдатарлық естіледі.
ҚОЖА НАСРЕДДИН
ЖӘНЕ ӘЛЕМДЕГІ ЕҢ БИІК ЗАМАН
— Уа, Қожа Насреддин!..
О, мыңжылдықтың Ұлы Саяхатшысы…
Немесе сіз Ежелгі Египет пирамидаларының құрылысының тірі куәгері емес пе едіңіз…
Немесе Бабыл мұнарасында тұрған сен емес пе едің,
Шайтанның өзі сәулетшілер тобының арасында шумер дулығасында билік құрған жерде…
Айййй…
Содан кейін Жаратушы ашумен Бабыл мұнарасын қиратты…
Тастардың бірі сіздің көшпелі хурджиніңізге құлады…
Ал сен әлі күнге дейін осы жанып тұрған тасты көтеріп жүрсің…
Ол әлі күнге дейін Бабыл отын жағып тұр…
Және ол сізді күз бен қыстың суығында әлі де жылытады…
Бірақ міне, сен мәңгі ұйықтап жатқан есегің Хунуктасың
Ол Алтын бұзау ғасырының… Ядролық бомбаның… Жасанды интеллекттің… XXI ғасырына келді.
Олардың қайсысы жеңетінін білгім келеді…
Ал адамзаттың ақыры қашан келеді?..
Ешкім білмейді…
Тіпті пайғамбарлар да білмейді…
Айййййй…
Уа, данышпан Қожа Насреддин…
Ал енді сен естідің,
Сауд Арабиясының королі кім?
Биіктігі 1000 метрлік зәулім ғимарат салады!
Бір шақырым!..
О, Жеңіске толы машиналардың 21 ғасыры!..
Ал жеңілгендер…
Оххх…
Енді километрге созылатын зәулім ғимарат Жер бетінен салтанатты түрде көтеріліп тұр…
Жан қырғыш…
О, бұл адам қолымен жасалған өркениеттің Эвересті!..
Ал біз, соқыр адамдар, мас болып… шайтандық ғылыммен мас болып,
Олар адам жасағанның бәрінің… қолдан жасалғанын ұмытып кетті.
Ол сөзсіз адам қолымен жойылады…
Өкінішке орай… өкінішке орай… өкінішке орай…
Ал бүгінде ғылым тек өлімге қызмет етеді…
Адамзатты өлтірмес бұрын, біз мұндай ғылымды өлтіруіміз керек…
Біз барлық зертханаларды, фабрикаларды, зауыттарды жабуымыз керек…
Ал соғыс… өлім… жеккөрушілік себетін БАҚ…
Иә!..
Міне, бір топ ессіз… шайтан… білімді адамдар.
Өлімге әкелетін адамға қарсы ойыншықтарды ойлап тапты:
Атом бомбасы, компьютер, вирустар, жасанды интеллект…
Және барлық бағынышты… ойланбайтын адамдар,
Маймылдар сияқты… тотықұстар сияқты,
Осы өлімге әкелетін ойыншықтармен ойнау…
Шайтанның осы тозақ ойындарында…
Иә!..
Неліктен фермерлерге… шопандарға… дәрігерлерге бұл ойыншықтар қажет?
Ұстаздарға… ақындарға… данышпандарға…
Тамақтандыратын… емдейтін… үйрететін… барлық адамдарға
А?..
Адамзат мың жыл өмір сүрді
Осы шайтандық ойыншықтарсыз…
Және ол тағы мың жыл өмір сүрер еді,
Егер қазіргі саңырау-соқыр, мылқау билеушілер – халықты өлтірушілер болмаса
Олар ойнамады… олар балалар сияқты сіріңкемен ойнамады,
Ядролық өрт…
Иә…
Тіпті адамзаттың Ұлы Ұстаздары да —
Будда… Мұса… Мәсіх… Мұхаммед, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын,
Олар тоқтай алмайды… тыныштандыра алмайды
Өлімнің бұл нәпсіқұмар қызметшілері…
Шайтанның құлдары…
Шынымен де…
Бірақ километрге созылатын зәулім ғимаратқа оралайық…
Пайғамбарымыз Мұхаммед, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын,
Ақыр заманда ескерткен жоқпын
Қойшылар жарысады
Ең биік ғимараттардың құрылысында…
Содан кейін қойшылар патша болды…
Ал қазір патшалар банкирлер… олигархтар…
Ооооооо…
Міне, біз 21-ші саңырау-мылқау жоғалған ғасырдамыз
Олар Бабыл зәулім ғимаратын салып жатыр…
Бұл ақырзаманның белгісі емес пе…
Жер бетіндегі барлық зәулім ғимараттар —
Бұл Бабыл мұнарасы емес пе?
Иә…
Олардың барлығы, аналары — Бабыл мұнарасы сияқты, жойылады…
Үй неғұрлым биік болса —
Неғұрлым төмен болса… адамдарға соғұрлым бүкірейеді…
Өркениет неғұрлым қуатты болса,
Халық неғұрлым әлсіз болса, соғұрлым кедей болады…
Иә…
Ядролық-электрондық өркениет —
Адамзаттың өлтірушісі…
Құдай сақтасын!..
Мұнда Қожа Насреддин аппақ сақалын сипады,
Құс жолына ұқсас:
— Немесе мүмкін,
Сауд Арабиясының королі ең биік үй салды
Бүкіл Жерді оның биіктігінен көру үшін бе?..
Жер бетінде қанша бар екенін көру үшін
Байғұс… ауру… аш… бақытсыз адамдар ма?..
Және бәріне көмек керек…
Ал әркімге махаббат керек…
Билік тағында қалай отырғанын жоғарыдан көру үшін
Зұлым, кекшіл өліктер қуанады… роботтар… қуыршақтар…
Мизантроптар… кісі өлтірушілер… ақшақұмарлар… актерлер…
Ал осы тірі өлілердің қолында ядролық бомбалар… зымырандар…
ұшақтар… сүңгуір қайықтар… вирустар… лазерлер… улармен…
Және осы сансыз жын-перілердің қаруы
Қорғансыз бір адамға бағытталған,
Кімге ғибадатханадағы бір ине жеткілікті…
Ооооо…
Неліктен мұндай кісі өлтіру сән-салтанаты,
Үңгір адамдары… бүгінгі билеушілердің ұсақ, кекшіл милары
Таяқшаға сәйкес… пышақ… жебе,
Бірақ атом бомбасына емес… Лазерге… Вирусқа… Зымыранға…
Иә…
Өкінішке орай…
Ал бүгінгі «Шыңғысхандардың» соқыр қолында атом бомбасы…
Ал халықтың қолында нан мен су бар…
Ал халықтың көз алдында —
Құлдық мойынсұнушылық және ақымақтық…
Ойййййй…
Ал Жаратушыға неге мұндай Адамзат қажет?
Ал Ол Адам мен Хауаға қайтып оралуы керек емес пе?
Едем бағында…
Иә…
Иә, бұл адамзат үшін өкінішті,
Онда көптеген таза… қой еті болды және бар…
Көктем… альпілік… сүйетін жандар… жандар… жандар…
Оййййййй…
Мұнда шаршаған Қожа Насреддин шаршап сыбырлайды:
— Бауырлар мен әпкелер!..
Бірақ километрге созылатын зәулім ғимаратқа оралайық…
Оххх…
Жер бетінде көптеген зәулім ғимараттар бар…
Бірақ бір ғана дана адам болды ма,
Аспан зәулім ғимараттың төбесінен Отты Мәңгілік Сөздерді кім таратады?..
Ата-анадан… Медбикеден… Жер-Анадан алыс па?..
Ондай нәрсе болған жоқ!..
Міне, менің ағам, дәруіш Қожа Зүлфиқар,
Ол саз балшықтан жасалған лашықтың төбесінде отырады… елестетеді… ойлар тудырады,
Жерден үш метр биіктікте…
Және көптеген жұлдыздармен безендірілген бақытты түнгі аспанға қарайды…
Мәңгілік әндерін айтып, мәңгілік астарлы әңгімелерін оқиды,
Жұлдыздар мен жердің иісі…
Иә…
Ол әлдеқайда айқын және алысты көреді,
Зәулім ғимараттардың шатырларында кезіп жүргендерге қарағанда…
Және олар тақтарда отырады…
Ақ үйлерде…
Мемлекеттік кеңестерде…
Кремльдерде…
Парламенттерде…
Елисей сарайларында…
Ал басқа билік үйлерінде…
Ал барлық сенімдердің ғибадатханаларында…
Өйткені адам жаны барлық ғибадатханалардан да зор…
Барлық ғибадатханалар адам жанында…
Иә!..
Аййййййй!..
Иә, және мен, Қожа Насреддин,
Мен мыңдаған жылдар бойы Жер мен Жұлдыздарды кезіп жүрмін…
Ал есегінің артынан,
Жерден бір метр қашықтықта,
Мен адамзаттың бүкіл Құдайлық тарихын ой елегінен өткіземін…
Тарихқа дейінгі үңгірлерден бастап серіктерге дейін,
Марсқа ұшу…
Ал Құдіреті шексіз Құдай маған жердегі құмырсқаны береді,
Мәңгілік махаббат сөздері… Бейбітшілік…
Мейірімділік… Даналық… Поэзия…
Бірақ…
Бірақ мен есектен түскенде
Ал мен бал шөбінде отырамын,
Құмырсқалардың арасында,
Осы барлық жерде жүрген бауырларым мен әпкелерім,
Мен оны сезіне аламын…
Мен бүкіл ғаламды көріп тұрмын
Сыртқы жұлдыздарға дейін…
Ал мен шексіз бақыттымын… шексіз бақыттымын…
Мен бақытты жылаймын… Мен көктемгі өзен сияқты жылаймын,
Осы әмбебап бақыттан…
Ал бүкіл Әлем — менің Жаным…
Ал менің сөзім жоқ…
Тек болмыстың шексіз қуанышы ғана бар…
Айййййййййййййййййййййй…
Ал бұл қандай адам қолымен жасалған Вавилон өркениеті?!..
Ал оның километрге созылатын… масалар тәрізді зәулім ғимараты…
СУРЕТ: Тимур Зульфикаров Ирина Дмитриева-Ваннның әлеуметтік желідегі парақшасынан