Душанбе, 06 феврал, – АИ «Корвон Иттилоот». Афзоиши истеъмоли неруи барқ дар Тоҷикистон дигар танҳо ба мавсим вобаста нест ва беш аз пеш тағйироти сохториро дар иқтисод ва тарзи зиндагии аҳолӣ инъикос мекунад. Дар ин бора дар ҶСК «Шабакаҳои тақсимоти неруи барқ» бо ҷамъбасти соли 2025 иттилоъ медиҳанд.
Ба гуфтаи ширкат, дар соли гузашта аз истеҳсолкунандагон тақрибан 20 миллиард киловатт-соат неруи барқ қабул шудааст, ки нисбат ба соли пешин қариб 2 миллиард кВт·соат бештар мебошад. Ба таъкиди мутахассисон, ин афзоиш натиҷаи як қатор омилҳо — аз тағйироти демографӣ то рушди инфрасохтори энергетикӣ аст.
Яке аз сабабҳои асосии афзоиши истеъмоли неруи барқ дар соли 2025 зиёд шудани шумораи аҳолӣ ва истеъмолкунандагон мебошад. Танҳо дар як сол теъдоди абонентҳои фаъол 118 ҳазору 299 нафар афзудааст.
Ҳамзамон иқтидори техникӣ низ густариш меёбад: ҳамасола ба шабакаҳои барқӣ аз 400 то 700 МВт иқтидори нав пайваст мегардад. Дар ширкат таъкид мекунанд, ки маҳз ҳамин омил яке аз муҳаррикҳои асосии афзоиши истеъмол ба шумор меравад.
Дар сурати кори доимии солонаи ин иқтидорҳо, истеъмолкунандагони нав талаботи иловагиро дар ҳаҷми аз 3,5 то 6,1 миллиард кВт·соат дар як сол ба вуҷуд меоранд, ки ба таври ҷиддӣ ба тавозуни умумии неруи барқ дар кишвар таъсир мерасонад.
Нақши муҳимро тағйирёбии реҷаи таъминоти барқ низ бозид. Дар соли 2025, тибқи маълумоти ширкат, корхонаҳои саноатӣ ҳатто дар давраи маҳдудиятҳо аз неруи барқ ҷудо карда нашуданд. Ҳамчунин, маҳдудиятҳо марказҳои шаҳрҳо ва ноҳияҳоро фаро нагирифтанд, ки ба онҳо 50–70 фоизи ҳаҷми умумии истеъмоли барқ рост меояд.
Набудани маҳдудиятҳои рӯзона ба шарофати назорати шиддати барқ ва воридоти неруи барқ аз Ӯзбекистон имконпазир гардид, ки сарбориҳои қуллаиро коҳиш дод.
Дар ширкат рушди нақлиёти барқиро низ ҳамчун омили алоҳида қайд мекунанд. Пайвастшавии истгоҳҳои барқгирии электромобилҳо ба шабакаҳо аллакай сарбории назаррас эҷод менамояд: онҳо ҳар моҳ 30–40 миллион кВт·соат неруи барқ масраф мекунанд. Ин нишондиҳанда, ба гуфтаи мутахассисон, минбаъд низ афзоиш хоҳад ёфт.
Бо афзоиши истеъмол нишондиҳандаҳои молиявӣ низ боло рафтанд. Дар соли 2025 ҳаҷми неруи барқи фурӯхташуда (ҳисобшуда) беш аз 16,8 миллиард кВт·соат-ро ташкил дода, маблағи умумии он зиёда аз 7,1 миллиард сомонӣ буд. Ин нисбат ба соли 2024 11,3 фоиз аз рӯи ҳаҷм ва 28,6 фоиз аз рӯи арзиш бештар аст.
Тарифи миёна барои як киловатт-соат 42,26 дирам-ро ташкил дод, ки нисбат ба соли пешин 5,71 дирам зиёд мебошад. Бо вуҷуди ин, воқеан ҳамагӣ каме бештар аз 6,5 миллиард сомонӣ ҷамъоварӣ шудааст.
Камбуди маблағ дар ширкат асосан бо пардохти нопурра ва саривақтӣ набудани ҳаққи неруи барқ, пеш аз ҳама аз ҷониби муассисаҳои буҷетӣ ва ҶСК «Ширкати алюминии тоҷик» (ТАЛКО) шарҳ дода мешавад.
То 1 январи соли ҷорӣ қарзи умумӣ аз ҳисоби неруи барқ аз 3,6 миллиард сомонӣ (зиёда аз 380 миллион доллари ИМА) гузашт, ки нисбат ба аввали соли 2025 597,2 миллион сомонӣ бештар аст.
Қарздорони асосӣ инҳоянд:
- аҳолӣ — тақрибан 1,2 миллиард сомонӣ;
- ҶСК «ТАЛКО» — 823,8 миллион сомонӣ;
- истгоҳҳои насосии Агентии беҳдошти замин ва обёрӣ — 279,7 миллион сомонӣ;
- корхонаҳои обтаъминкунӣ ва корези канализатсия — 126,8 миллион сомонӣ;
- муассисаҳо ва ташкилотҳои буҷетӣ — 111,7 миллион сомонӣ;
- ҶСК «НБО-и Роғун» — 97,5 миллион сомонӣ;
- дигар истеъмолкунандагон — зиёда аз 1 миллиард сомонӣ.
Ҳамзамон бо мушкилоти қарздорӣ, ширкат аз коҳиши талафоти неруи барқ низ хабар медиҳад. Дар соли 2025 сатҳи талафот ҳангоми тақсимот аз 19,2 фоиз то 15,6 фоиз коҳиш ёфт. Ба таври мутлақ, зиёда аз 3,1 миллиард кВт·соат талаф шудааст, ки 500 миллион кВт·соат камтар, нисбат ба соли гузашта мебошад.
Коҳиши талафоти тиҷоратӣ бо татбиқи лоиҳаҳои насби ҳисобкунакҳои зеҳнӣ дар шаҳри Душанбе ва як қатор шаҳрҳою ноҳияҳо рабт дода мешавад.
Дар ҶСК «Шабакаҳои тақсимоти неруи барқ» таъкид мекунанд, ки иваз намудани ҳисобкунакҳои кӯҳна, таҷдид ва навсозии шабакаҳо, инчунин гузариши пурра ба ҳисобгирии рақамӣ бо низомҳои муосири биллингӣ имкон медиҳад, ки сатҳи талафот ба нишондиҳандаҳои нақшавӣ расонда шуда, устувории молиявии соҳа тақвият ёбад.
АКС: https://enewsmd.online/