Душанбе, 13 январ, – АИ «Корвон Иттилоот». Гурӯҳи байналмилалии олимон дар Помир як падидаи нодири табииро ошкор карданд — пиряхи Кон-Чукурбашӣ, ки ҳаҷми он меафзояд, дар ҳоле ки аксари пиряхҳои ҷаҳон бинобар тағйирёбии иқлим рӯ ба коҳиш доранд.

Муҳаққиқон ба сарпӯши яхини Кон-Чукурбашӣ дар баландии тақрибан 5 810 метр аз сатҳи баҳр, воқеъ дар қаторкӯҳи Сарикӯли кӯҳҳои Помир, дар шарқи Тоҷикистон, дар ҳудуди Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, наздики марз бо Чин сафар карданд.

Ин минтақа платои баландкӯҳест бо қаторкӯҳҳои ҷудогона, иқлими шадиди қитъавӣ ва ҳузури ниҳоят маҳдуди инсон. Дастрасӣ ба пирях асосан танҳо барои экспедитсияҳои илмӣ имконпазир аст.

Дар доираи экспедитсия олимон ду керни яхин (сутунҳои ях) бо дарозии зиёда аз 100 метрӣ аз пирях берун оварданд. Яке аз намунаҳо барои ҳифзи дарозмуддати маълумоти иқлимӣ ба анбори зеризаминии Ice Memory Foundation дар Антарктида интиқол дода шуд. Керни дуюм ба Институти таҳқиқоти ҳарорати пасти Донишгоҳи Ҳоккайдо (Ҷопон) расонда шуд, ки дар он профессор Ёсинори Иидзука таҳлили муфассал анҷом медиҳад, то сабабҳои устувории ғайримуқаррарии пиряхро муайян намояд.

Олимон умедворанд, ки кернҳое, ки то 30 ҳазор сол маълумоти иқлимиро дар худ нигоҳ медоранд, ба шарҳи он мусоидат мекунанд, ки чаро пиряхи Кон-Чукурбашӣ афзоиш меёбад ва ин падида барои ояндаи дигар пиряхҳои сайёра чӣ маъно дошта метавонад.

Сарпӯши яхин дар нишебии қуллаи ҳамноми Кон-Чукурбашӣ бо баландии 5 811 метр ташаккул ёфтааст. Бо вуҷуди гармшавии глобалӣ, пирях нишонаҳои афзоишро нишон медиҳад, ки онро ба объекти нодири таҳқиқоти иқлимӣ табдил медиҳад.

Ба гуфтаи муҳаққиқон, омӯзиши ин пиряхи ғайримуқаррарӣ метавонад маълумоти арзишмандро дар бораи равандҳои табиӣ дар минтақаҳои баландкӯҳ фароҳам оварад ва дар пешгӯии тағйироти ояндаи пӯшиши пиряхӣ кумак расонад.

Олимон дар ҷараёни экспедитсияи PAMIR назди хаймаҳо бар рӯи сарпӯши яхини Кон-Чукурбашӣ, соли 2025. Акс: pamir-project.ch